Weet jij in welke tijd van je leven je bent?
We leven alsof tijd een rechte lijn is. We worden wakker, maken plannen, werken lijstjes af, stellen doelen voor volgende maand of volgend jaar. Als iets niet lukt, proberen we harder.
Het leven beweegt in seizoenen. Er is een tijd om te beginnen en een tijd om af te maken. Een tijd om naar buiten te bewegen en een tijd om naar binnen te keren. Een tijd om vast te houden en een tijd om los te laten.
De moeilijkheid ontstaat wanneer we iets van onszelf vragen dat niet past bij de tijd waarin we ons bevinden.
Als je wilt zaaien terwijl het tijd is om te oogsten
Niemand wordt boos op een appelboom omdat hij in januari geen appels draagt. We begrijpen dat de boom kaal moet kunnen zijn, dat sapstromen zich terugtrekken, dat er onder de grond processen plaatsvinden die we niet kunnen zien.
Bij onszelf vinden we dat lastiger. We willen doorgaan, productief blijven, een antwoord hebben. We willen dat elke beweging ergens zichtbaar toe leidt.
Maar ook een mensenleven kent winter. Soms vraagt het leven geen volgende stap. Het vraagt om stil te staan bij waar je terecht bent gekomen.
Wanneer ben ik?
De laatste tijd houd ik me bezig met oriëntatie. De eerste vraag daarvan is voor mij: waar ben ik? Meestal denken we dan aan plaats. Er hoort nog een vraag bij: wanneer ben ik? In welke tijd van mijn leven bevind ik me?
Misschien probeer je iets nieuws te beginnen terwijl er eerst iets afgesloten moet worden. Misschien verlang je naar rust terwijl je jezelf voortdurend vertelt dat je harder moet werken. Misschien houd je iets in leven waarvan je diep vanbinnen al weet dat de tijd voorbij is.
Dan ontbreekt er geen wilskracht. Je bent het ritme kwijtgeraakt.
Niet alles hoeft
Deze week word ik 58. Ik ben aan het opruimen. Sorteren, weggeven, verkopen, bewaren. Mijn huiskamer stond een tijdlang vol met spullen uit een leven dat niet meer op dezelfde manier bestaat.
Bij elk voorwerp een kleine beslissing. Dit blijft. Dit gaat. Het lijkt huishoudelijk werk. Ergens is het ook levenswerk.
Hoe ouder we worden, hoe belangrijker een ander vermogen wordt naast opbouwen: kunnen onderscheiden wat nog mee hoeft. Een overtuiging, een verantwoordelijkheid, een oude rol, een relatie in dezelfde vorm, een plan dat we ooit bedachten. Sommige dingen hebben hun tijd gehad.
Ritme vraagt om luisteren
Dat betekent geen passief afwachten. Oriëntatie vraagt aanwezigheid. Wat gebeurt er in mij? Waar stroomt mijn energie naartoe, en waar stokt ze? Waar ben ik moe omdat ik rust nodig heb, en waar ben ik moe omdat ik mezelf klein houd?
Rust is soms terugtrekken, soms iets anders. Loslaten is soms opgeven, soms bevrijding. Dezelfde handeling betekent in verschillende fasen van een leven iets anders. Daarom bestaat er geen algemeen antwoord op wat je moet doen. Je moet eerst weten waar én wanneer je bent.
Soms moet het leven eerst geleefd worden
Het afgelopen jaar was ik intensief bezig met het schrijven van een boek. Maandenlang stroomden ideeën bijna onafgebroken. Tot het schrijven stopte. Het boek was er nog. Mijn leven vroeg mijn aandacht.
Een tijdlang vond ik dat moeilijk. Nu zie ik iets anders. Sommige dingen waarover ik probeerde te schrijven, moest ik eerst leven. Aanwezigheid. Verlies. Grenzen. Hulp toelaten. Onderscheiden wat van mij is en wat van een ander.
Het boek lag stil. Het proces niet. We meten ontwikkeling vaak aan wat zichtbaar tot stand komt, terwijl een mens zich ook ontwikkelt wanneer er niets geproduceerd wordt. Soms vindt het belangrijkste werk plaats terwijl je denkt dat je niet vooruitkomt.
Jouw leven heeft een eigen ademhaling
Misschien kunnen we tijd het best begrijpen als een ademhaling. Inademen, uitademen. Ontvangen, loslaten. Naar buiten, naar binnen. Geen mens kan alleen maar inademen.
Toch proberen we soms zo te leven: meer bereiken, meer verzamelen, meer ontwikkelen. Tot het leven zelf de uitademing inzet. Een relatie verandert. Werk stopt. Ons lichaam zegt nee. Een levensfase loopt ten einde.
We kunnen de adem proberen vast te houden. Of we kunnen leren herkennen: dit is de beweging die nu van mij gevraagd wordt.
Volwassen worden is dan minder steeds beter weten waar het leven heen moet, en meer steeds beter leren waarnemen waar je je bevindt. Weten wanneer je moet spreken en wanneer luisteren, wanneer vasthouden en wanneer je handen open mogen.
En misschien is dat de vraag die bij elke nieuwe levensfase opnieuw gesteld wordt.
Wat vraagt deze tijd van mij? Niet de tijd op de klok. Deze tijd. Mijn tijd. Hier, nu.
Zeven overwegingen
- In welk seizoen van je leven denk je dat je nu zit?
- Waar probeer je harder te werken, terwijl iets in jou eigenlijk om rust vraagt?
- Wat heb je de laatste tijd losgelaten, en wat merkte je daarna?
- Waar voel je energie stromen, en waar stokt ze?
- Is je vermoeidheid een teken dat je rust nodig hebt, of dat je jezelf klein houdt?
- Welk plan, welke rol of welke overtuiging houd je vast alleen omdat je hem ooit hebt bedacht?
- Wat vraagt deze tijd, jouw tijd, nu echt van je?
Leave A Comment